Zastosowanie W Italii pojawił się pod koniec III wieku p.n.e., na stałe jednak wszedł do podstawowego uzbrojenia u schyłku II stulecia p.n.e. Według J. Sikorskiego nie jest pewne, czy sztylet wchodził w skład uzbrojenia zaczepnego już w czasach republiki; niemniej w okresie wczesnego cesarstwa pugio należał do stałego uzbrojenia legionistów. Jego kształt i budowa wskazują na broń przeznaczoną głównie do pchnięcia. Ze względu na niezwykle mocną konstrukcję (szeroka i masywna klinga o dodatkowym wzdłużnym wzmocnieniu) przypuszcza się, że służył nie tylko do dobijania pokonanego przeciwnika, lecz także do parowania ciosów zamiast utraconej tarczy lub miecza.
Wykorzystanie Chroniono go w pochwie z drewna, brązu lub żelaza, niekiedy pokrytej ozdobnymi aplikami lub inkrustacjami ze srebra lub złotaPeter Connolly: Historia armii rzymskiej, dz. cyt., s. 51.. Trzon pochwy stanowiły początkowo drewniane kształtki, a później metalowy szkielet pokryty przynitowanymi grawerowanymi blachami z brązu. W epoce cesarstwa sposób zdobienia pochwy i rękojeści był wyróżnikiem wśród żołnierzy. Noszono go zawsze po lewej stronie – początkowo na jednym z krzyżujących się pasów biodrowych (jeszcze w I wieku n.e.), później na jednym pasie (balteus) z tzw. fartuchem (cingulum).