Przymus profilaktyczny odnosi się przede wszystkim do chorób zakaźnych. Przewiduje go Ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu chorób zakaźnych u ludzi. Art. 6 tej ustawy wprowadza obowiązkowe badania sanitarno-epidemiologiczne, którymi obejmuje osoby podejrzane o zakażenie bądź chorobę zakaźną, noworodki, niemowlęta, ciężarne podejrzane o zakażenie lub chorobę zakaźną mogącą przejść z matki na potomka, nosicieli, ozdrowieńców, osoby z kontaktu z chorym, zakażonym bądź materiałem zakaźnym (na badania osoby takie kieruje powiatowy inspektor sanitarny); uczniów, studentów, w tym studiów doktoranckich, a także pracowników, o ile szkolą się do zadań wiążących się z możliwością przeniesienia choroby na inne osoby lub taką pracę wykonują (na badania kieruje ich osoba kierująca szkołą, rektor uczelni bądź upoważniona przezeń osoba, a w przypadku pracowników pracodawca bądź osoba zlecająca im pracę). Niezastosowanie się do przymusu opisanego w Ustawie o zapobieganiu oraz zwalczaniu chorób zakaźnych u ludzi wiąże się z sankcjami administracyjnymi. Niekiedy zachodzi też potrzeba zastosowania przymusu bezpośredniego w postaci kwarantanny.