Na cechy gleb słabo ukształtowanych wpływają przede wszystkim cechy materiału macierzystego, z którego powstały oraz akumulacja materii organicznej. Generalnie mają prostą budowę profilu (najprostsze mają tylko dwa poziomy glebowe), a jeżeli są widoczne efekty działania procesów glebotwórczych (np. brunatnienia, bielicowania) to są one słabo widoczne i nie spełniają kryteriów dla dobrze rozwiniętych poziomów diagnostycznych (z wyjątkiem folika i albika).
Występują one, najczęściej w niewielkich płatach, w całej Polsce. Liczniejsze są w obszarach górskich, szczególnie na stromych stokach i na grzbietach. Można je często spotkać przy wychodniach skalnych, na brzegu morza, w dolinach rzecznych, w urzeźbionym krajobrazie rolniczym oraz na skarpach powstałych przy pracach ziemnych. Zazwyczaj mają one niską wartość rolniczą, choć niektóre mady, rędziny, gleby deluwialne i regosole na lessach przy dobrej kulturze rolnej mogą być zajęte pod uprawę.
Do rzędu gleb słabo ukształtowanych nie zalicza się gleb, które spełniają kryteria rzędu gleb antropogenicznych, tzn.