Odmiany gatunkowe Ponieważ definicja gatunku nie ogranicza charakteru fabuły, ram czasowych czy miejsc, w których rozgrywa się akcja, gatunek odznacza się dużą różnorodnością, która doprowadziła do powstania kilku odmian. Często mają one powiązania z innymi gatunkami literackimi, a niektóre powieści mogą przynależeć równocześnie do konkretnej odmiany romansu i innego gatunku literackiego. Na przykład istnieje podobieństwo między romansem kryminalnym a powieściami sensacyjnymi, kryminałami czy thrillerami lub między romansem paranormalnym a powieściami science-fiction lub fantasyale np. Australijski Związek Pisarzy Romantycznych wyróżnia więcej odmian niż amerykański: https://web.archive.org/web/20140718044703/http://www.romanceaustralia.com/p/104/Romantic-Genres.
Romans współczesny Cechą charakterystyczną romansu współczesnego – najliczniej reprezentowanej odmiany gatunku – są czasy obecne, czyli lata po II wojnie światowej. Rozgrywa się w czasie, kiedy została napisana i zwykle pokazuje obyczajowość danego okresu, np. bohaterki do roku 1970 porzucały pracę po wyjściu za mąż i urodzeniu dzieci, podczas gdy bohaterki po roku 1970 zachowywały ją i odnosiły w niej sukcesRamsdell (1999), s. 43..