thumb|400px|Schemat przedstawiający metodę cieniową Metoda cieniowa Foucaulta – metoda oceny kształtu powierzchni wklęsłych zwierciadeł stosowanych w teleskopach astronomicznych, opisana po raz pierwszy w 1858 roku przez francuskiego fizyka Léona Foucaulta. Pozwala ona na dokonanie pomiaru krzywizny zwierciadła z dokładnością do ułamków długości fali światła (w praktyce kilkudziesięciu nanometrów). Ze względu na prostotę i dużą dokładność jest szczególnie chętnie stosowana przez amatorskich wykonawców optyki astronomicznej.
thumb|150px|Kształt cienia na powierzchni zwierciadła w różnych położeniach noża Zestaw do metody cieniowej składa się ze „sztucznej gwiazdy”, którą najczęściej jest niewielki (0,05-0,10 mm) otworek w cienkiej folii aluminiowej umieszczonej tuż przed matową żarówką, oraz tzw. „noża Foucaulta”, czyli płaskiego ostrza, umocowanego w uchwycie umożliwiającym poruszanie nim w osi podłużnej i poprzecznej, z możliwością odczytu położenia w każdej z osi z dokładnością co najmniej 0,1 mm (w praktyce często używa się do tego celu dwóch śrub mikrometrycznych).