Odznakę początkowo nadawał minister właściwy ds. gospodarki, a od 2013 nadaje minister właściwy do spraw gospodarki złożami kopalin z własnej inicjatywy lub na wniosek: ministra lub kierownika urzędu centralnego, kierowników jednostek organizacyjnych podległych lub nadzorowanych przez ministra gospodarki, terenowego organu administracji rządowej lub organu samorządu terytorialnego, organów statutowych krajowych organizacji zawodowych i społecznych działających na rzecz górnictwa – w odniesieniu do pracowników i działaczy tej organizacji.
Opis odznaki Ma kształt stylizowanego koła o średnicy 37 mm, wykonanego z metalu srebrzonego, którego górną część stanowi wieniec laurowy, a dolną – fragment koła zębatego z napisem „Zasłużony dla górnictwa RP”. W środku koła znajduje się wypukły emblemat zawodu górniczego w postaci zarysu perlika i młotka, ułożonych w kształcie litery X. Przestrzeń między wieńcem laurowym, kołem zębatym i emblematem górniczym nie jest wypełniona. Odznaka jest zawieszona za pomocą kółka na wstążce o szerokości 30 mm, składa się z czterech pasów o barwie zielonej, czarnej, czarnej i zielonej (kolory flagi górniczej), pośrodku umieszczono paski o szerokości 4 mm w kolorze biało – czerwonym (kolory Flagi Państwowej).