Początkowo Litwa były politycznie rozdrobniona. Zagrożenie ze strony zakonu krzyżackiego i zakonu kawalerów mieczowych wzmogły jednak tendencje unifikacyjne. W 1230 roku jeden z kunigasów, Mendog pokonał pozostałych książąt i zjednoczył pod swoim panowaniem ziemie litewskie. Za jego czasów księstwo rozpoczęło podbój położonych na południe księstw Rusi, które osłabione najazdami tatarskimi, stały się łatwym łupem Litwinów. Równocześnie Mendog i jego wodzowie rozpoczęli systematyczne najazdy na ziemie polskie, która była wówczas w fazie rozdrobnienia feudalnego. Poszczególne dzielnice rządzone były przez odrębnych, często skłóconych ze sobą książąt, co utrudniało organizowanie skutecznej obrony.
Jednocześnie najazdy na ziemie polskie miały innych charakter niż ukierunkowane na podbój wyprawy na Ruś. Ich celem było zdobycie łupów a przede wszystkim brańców, których osadzano na Litwie. Brańców uprowadzano całymi rodzinami, pędzono na Litwę i osadzano na roli. W ten sposób zaludniano obszary w dorzeczu Niemna, Wilii i Niewiąży. Na łupach z Polski i zdobyczach terytorialnych na Rusi, Mendog zbudował rozległe państwo litewskie. Najazdy były też wynikiem inicjatywy niektórych książąt mazowieckich lub kujawskich (Konrad Mazowiecki, Kazimierz I kujawski), którzy wykorzystywali Litwinów w walce ze swoimi piastowskimi krewnymi.