Drugi ważny element zawarty w teorii Markowitza łączy się z pojęciem dywersyfikacji i jej wpływu na oczekiwaną stopę zwrotu i ryzyko portfela.

Portfel efektywny Z teorii Markowitza wynika, że istnieje duża ilość portfeli papierów wartościowych o założonej stopie dochodu, ale tylko jeden z nich daje minimalne ryzyko. Podobnie istnieje duża ilość portfeli o założonym poziomie ryzyka, ale tylko jeden posiada maksymalną oczekiwaną stopę zwrotu dla tej wielkości ryzyka. Dlatego ważnym terminem w teorii Markowitza jest tzw. portfel efektywny, czyli taki, dla którego nie istnieje inny portfel o tej samej oczekiwanej stopie zwrotu i mniejszym ryzyku, oraz taki, dla którego nie istnieje inny portfel o tym samym ryzyku i większej oczekiwanej stopie zwrotu. Preferencją racjonalnego inwestora jest według Markowitza wybór portfela efektywnego.

Ograniczenia modelu Markowitza Wykorzystywanie danych z przeszłości może być problematyczne. Zastosowanie metody Markowitza wiąże się z koniecznością szacowania przyszłych stóp zwrotu i odchyleń standardowych na podstawie danych z przeszłości.