200px|right|thumb|Okładka pierwszego wydania powieści Tessa d’Urberville. Historia kobiety czystej (oryg. ang. Tess of the d’Urbervilles: a pure woman) – powieść autorstwa Thomasa Hardy’ego. Po raz pierwszy ukazała się w odcinkach na łamach tygodnika „Graphic” w 1891 roku.
Okoliczności powstania utworu Podobnie jak w przypadku większości innych dzieł Hardy’ego, Tessa d’Urberville została napisana na zamówienie. W 1887 wydawnictwo W. Tillotsona, publikujące szereg lokalnych gazet angielskich, zamówiło u pisarza powieść w odcinkach. Hardy przystąpił do pracy jednak dopiero w roku następnym. Powstającą powieść zatytułował wstępnie Ciało i dusza Sue, następnie zmienił tytuł roboczy na Zbyt późno, ukochana. Kreując postać głównej bohaterki, Hardy rozważał nadanie jej imienia Sue, Cis i Rose Mary, zanim ostatecznie zdecydował się na imię Tessa. W połowie 1889 pisarz przesłał rękopis do wydawcy, jednak ten uznał powstałe dzieło za przesadnie śmiałe obyczajowo i odmówił jego publikacji. Hardy podjął wówczas negocjacje z kilkoma pismami równocześnie, ostatecznie sprzedając powieść tygodnikowi „Graphic”. Pismo to wydrukowało powieść w 24 odcinkach między lipcem a grudniem 1891. W tym samym roku Tessa d’Urberville została wydana w wersji książkowej przez wydawnictwo OsgoodJ. Jędrzejewski, Wstęp [w:] T.