Historia „Ukraiński Zaułek Literacki” (ukr. Український літературний провулок) jako rocznik literacki, został powołany w 2001 roku, celem prezentacji twórczość ukraińskiej mniejszości narodowej w Polsce. Jego pomysłodawcą i koordynatorem (na zasadach społecznych), a następnie redaktorem naczelnym był poeta, tłumacz i krytyk literacki Tadej Karabowycz (Tadeusz Karabowicz). Wydawcą rocznika pozostawało Towarzystwo Miłośników Skansenu Kultury Materialnej Chełmszczyzny i Podlasia w Holi.
Historia powstania „Ukraińskiego Zaułka Literackiego”, wyrastała z tradycji publikacyjnych ukraińskiej twórczości literackiej rozwijającej się po 1956 roku na ziemiach etnicznych i na przesiedleniu (Akcja „Wisła” 1947 roku) a pomieszczanej okazjonalnie w organach prasowych Ukraińskiego Towarzystwa Społeczno-Kulturalnego (UTSK): w antologii Homin (Warszawa 1964), w tygodniku „Nasze Słowo” oraz w jego dodatkach w „Naszej Kulturze” i „Ukraińskim Kalendarzu” a po roku 1990 w „Ukraińskim Almanachu” , roczniku publicystyczno-kulturalnym Związku Ukraińców w Polsce oraz czasopiśmie społeczno-kulturalnym Związku Ukraińców Podlasia „Nad Buhom i Narwoju”.