2 ustawy z dnia 16 października 1992 r. o orderach i odznaczeniach.. Może być przyznawany obywatelom polskim oraz cudzoziemcom za zasługi położone dla RP lub jej obywateli, jak również stosownie do zwyczajów międzynarodowych. Może zostać nadany również pośmiertnieZgodnie z art. 4 ust. 1 i 2 oraz art. 7 ustawy z dnia 16 października 1992 r. o orderach i odznaczeniach.. Jak stanowi art. 10 ust. 2 obowiązującej ustawy o orderach i odznaczeniach, Order Orła Białego nadawany jest za znamienite zasługi zarówno cywilne, jak i wojskowe, położone w czasie pokoju lub wojny, dla chwały i pożytku Rzeczypospolitej Polskiej.
Pierwszym kawalerem Orderu Orła Białego po jego przywróceniu w III RP został z urzędu prezydent Lech Wałęsa (stając się 1321. kawalerem orderu w historii), pierwszym odznaczonym papież Jan Paweł II, pierwszym odznaczonym cudzoziemcem król Szwecji Karol XVI Gustaw, pierwszą odznaczoną kobietą Zofia Morawska, a pierwszym odznaczonym pośmiertnie prymas Polski Stefan Wyszyński. W przypadku Polaków wyróżniano m.in. przywódców Polskiego Państwa Podziemnego, żołnierzy okresu II wojny światowej, działaczy opozycji w okresie PRL, naukowców, ludzi kultury i sztuki, duchownych, w późniejszym czasie również działaczy politycznych III RP.