Włoskie słowo mandolino (zdrobnienie od słowa mandola) pojawia się po raz pierwszy w 1634 roku jako określenie "małej mandoli", czyli właśnie mandoliny barokowej.
Budowa Mandolina barokowa należy do rodziny lutni. Podobnie jak inne lutnie posiada wypukłe, gruszkowate pudło rezonansowe, zbudowane z cienkich drewnianych listewek. Posiada także gryf, wokół którego wiązane są progi wykonane z jelit, oraz główkę z kołkami do mocowania strun. Główka jest umieszczona pod niewielkim kątem w stosunku do gryfu i zakończona charakterystycznym barokowym "zawinięciem", typowym np. dla lutni barokowej. Płyta wierzchnia wykonywana najczęściej ze świerku, posiada otwór rezonansowy zamknięty ozdobną rozetą, wyciętą w tejże płycie. Do płyty wierzchniej przymocowany jest na stałe mostek (inaczej niż w późniejszych mandolinach, gdzie mostek jest ruchomy).
Mandolina barokowa posiadała zwykle 6 chórów (par strun) wykonanych z jelit, choć starsze egzemplarze miewały czasem tylko 4 chóry.
Strojenie Istniało wiele różnych strojów mandoliny, najczęściej jednak spotykane były stroje tercjowo-kwartowe (podobnie jak w innych rodzajach lutni). Najpopularniejszym strojem mandolinowym w czasach baroku był strój: g, h, e', a', d", g".