By widywać się z uwięzionym synem i kontynuować rewolucyjną działalność, przenosi się z osady robotniczej do oddalonego o 80 wiorst (85 km) miasta, gdzie mieszka u towarzysza Mikołaja Iwanowicza. W wyniku wyroku sądu Paweł i jego przyjaciele zostają zesłani na Syberię, natomiast Własowa – złapana na kolportażu mowy sądowej swojego syna – zostaje aresztowana i brutalnie pobita.
Bohaterowie Bohaterowie pierwszo- i drugoplanowi Pelagia Niłowna Własow z domu Sierogin – tytułowa „Matka”; wtórna analfabetka, z Woskriesienskoje Paweł (Pasza) Michajłowicz Własow – syn Pelagii Niłownej Andrzej (Andriusza/Jędruś) Onisimowicz Nachodka, przezywany Chochoł – Ukrainiec z Kaniowa, mieszka w domu Pelagii z Pawłem; sądzony za przestępstwa polityczne w Rostowie i Saratowie; zakochany w Nataszy Mikołaj Daniłowicz Wiesowszczykow (Wiesowszczikow) – syn złodzieja Daniły; w pierwszej części podczas pobytu Pawła w więzieniu mieszka u Własowów; gdy trafia po manifestacji pierwszomajowej do więzienia, udaje mu się zbiec; ukrywa się u leśniczego i pracuje jako zecer w nowej drukarni Mikołaj Iwanowicz – pracuje w urzędzie ziemskim; były nauczyciel i subiekt w księgarni; zesłany dwukrotnie najpierw do Archangielska, później nad Morze Białe; syn dyrektora fabryki w Wiatce;