Polityka rosyjska wobec diecezji chełmskiej w latach 1864–1871 Ostateczna decyzja o kasacie diecezji chełmskiej zapadła po powstaniu styczniowym. Administracja carska postrzegała ludność ruską Podlasia i Chełmszczyzny jako Rosjan, zaś ich ostatecznemu zjednoczeniu z narodem rosyjskim miało sprzyjać wprowadzenie prawosławia na miejsce unii. Do Rusinów zaliczano przy tym wszystkich wyznawców katolicyzmu w obrządku wschodnim, niezależnie od realnej świadomości narodowej. Według Grzegorza Pelicy w 1866 znaczna część unitów uważała się za Polaków. Z kolei Hanna Dylągowa stwierdza, że na terenie diecezji chełmskiej unici byli jednoznacznie postrzegani jako Rusini, a od Polaków różnił ich nie tylko ryt, ale i język oraz obyczaje.
Zdaniem Włodzimierza Osadczego plan kasaty unii był starannie przygotowywany w oparciu o doświadczenia z okresu likwidacji diecezji unickich na ziemiach białoruskich i litewskich:
thumb|Kościół Narodzenia Najświętszej Maryi Panny w Białej Podlaskiej, dawna bazyliańska cerkiew klasztorna.