Kalendarium 1949 – wprowadzono nowe stopnie i sprawności. Za podstawę pracy w roku 1949/1950 przyjęto referat Władysława Kosińskiego „W pracy i walce z klasą robotniczą wychowujemy młodzież harcerską”. Stopniowo eliminowano tradycyjne formy pracy i emblematy organizacyjne. Na miejsce krzyża i lilijki wprowadzono znaczek harcerski tzw. czuwajkę, wzorowany na znaczku ZMP. Instruktorów-księży zwalniano z funkcji i zabraniano wszelkich akcentów religijnych. Mundury pozostały w dalszym ciągu khaki dla chłopców i szare dla dziewcząt, wprowadzono jednak mundur odświętny składający się na wzór radzieckich pionierów z białej koszuli z czerwoną chustą i granatowych spodni lub spódnic. Zastąpiono tradycyjny salut wojskowy pozdrowieniem pionierskim, czyli salutem całą dłonią ze złączonymi palcami mającymi symbolizować jedność interesów ludzi pracy na całym świecie (pięć kontynentów). Pozdrowienie harcerskie przyjęło formę „W nauce, pracy i walce – Czuwaj!”. Komendy chorągwi i hufców przemianowano na komendy wojewódzkie i powiatowe. Zlikwidowano harcerstwo starsze, a młodzież szkół średnich przekazano do ZMP i „Służby Polsce”. Zwolniono większość dawnych instruktorów oraz przyznano stopień harcmistrza wszystkim członkom Zarządu Głównego ZMP 1950 – likwidacja sprawności i stopni harcerskich, nowe Prawo i Przyrzeczenie.