Ponadto klęska 1871 roku, odcisnęła piętno na całym społeczeństwie francuskim, także na nauce, skłaniając ją do szukania niezależnej myśli.
W obrębie historii wyraz tym przemianom dały najwcześniej pisma filozofów Paula Lacombe i Henriego Berra, a także historyka Victora Duruy, który w swej wydawanej w l. 1894-1900 12-tomowej Historie générel du VIe siecle a nos jours, postulował odejście od "historii bitewnej" na rzecz opisywania "obyczajów i ducha narodów". Natomiast Berr, inicjator serii prac historycznych L'Évolution de l'Humanité, wyróżniał dwa poziomy syntezy historycznej, pierwszy - erudycyjny i drugi - wyjaśniający ustalone na pierwszym etapie fakty, i pozwalający poprzez nie na przewidywanie przyszłościGrabski A. F., Dzieje historiografii, s. 712.. Oczywiście w swej pracy kładł nacisk na ten drugi etap. Istotną rolę odegrał także artykuł François Simianda z 1903 roku - Méthode historique et science socialeFrançois Simiand, Méthode historique et science sociale [pol. "Metoda historyczna i nauki społeczne"], "Revue de Synthése", t. VI (1903), s. . – krytykujący historię indywidualistyczną, skupioną na jednostce i pojedynczym wydarzeniu, proponując w zamian badanie zjawisk powtarzalnych, korzystając z dorobku innych nauk społecznychGrabski A. F., Dzieje historiografii, s. 715..