Został on skierowany do zwalczania EOKA B i zaczął odnosić w tej walce znaczne sukcesy. Równocześnie prezydent podjął decyzję o redukcji o 80% liczebności Gwardii Narodowej i odesłaniu do Grecji nadetatowych oficerów i żołnierzy. Ogłaszając tę decyzję 5 lipca 1974, oskarżył Gwardię o odgrywanie roli armii okupacyjnej i zapowiedział jej całkowite podporządkowanie rządowi cypryjskiemu. Zarzucił również greckim oficerom wspieranie terrorystów z EOKA B.
Zamach stanu thumb|right|200px|Makarios III 13 lipca 1974 na naradzie generałów Joanidisa, Gizikisa i Denisisa w Atenach zapadła decyzja o natychmiastowym przeprowadzeniu zamachu stanu. Plan działania o kryptonimie Hermes zakładał upozorowanie wystąpienia EOKA B na spontaniczne zamieszki pod hasłem sprzeciwu wobec polityki Makariosa III. Głównym dowódcą zamachowców miał być gen. Andreas Kondylis, były dowódca greckiego kontyngentu na Cyprze. Zdaniem A. Adamczyka Makarios III nie spodziewał się zamachu stanu, z kolei P. Osiewicz wyraził pogląd, że od czasu śmierci gen. Grivasa arcybiskup wprost obawiał się nie tylko utraty urzędu, ale i zamachu na swoje życie.