Uczelniom tym nadano nazwę uniwersytetów federalnych i oprócz Jekaterynburga utworzono jeszcze: Arktyczny Uniwersytet Federalny w Archangielsku, Kazański Uniwersytet Federalny w Kazaniu, Północno-Wschodni Uniwersytet Federalny w Jakucku i Dalekowschodni Uniwersytet Federalny we Władywostoku. Rząd rosyjski na rozwój programu uniwersytetów federalnych przygotował budżet sięgający 12 miliardów rubli.
Historia thumb|Dawny główny gmach Uralskiego Uniwersytetu Państwowego thumb|Borys Jelcyn (1931-2007) – patron Uralskiego Uniwersytetu Federalnego
Początki Historia szkolnictwa wyższego w Jekaterynburgu rozpoczyna się jeszcze w czasach Imperium Rosyjskiego, przed wybuchem I wojny światowej. Zabiegi o powołanie uniwersytetu na Uralu trwały od końca XIX wieku. W 1911 Ministerstwo Edukacji Imperium zadecydowało o utworzeniu w Jekaterynburgu uniwersytetu. W dniu 3 czerwca 1914 roku decyzję tę zatwierdził imperator Mikołaj II. Wybuch wojny uniemożliwił jednak rozpoczęcie prac uniwersytetu. 19 października 1920 roku z polecenia Włodzimierza Lenina utworzono w mieście Uralski Uniwersytet Państwowy. Z uwagi na rosyjską wojnę domową oraz niestabilność władzy bolszewików początki młodej uralskiej uczelni nie były łatwe.