Sołtys (pierwotnie od łac. scholasticus, z niem. Schuldheiss, Schultheiss, Schultheiß, Scholtis, Schulte(s) i Schulz(e), sędzia, ten, który wskazuje winnego; forma łacińska scultetus, solthetus) – przedstawiciel lokalnej społeczności, przeważnie wiejskiej. Jego rola począwszy od średniowiecza ulegała poważnym zmianom. Od 1990 roku w Polsce jest organem wykonawczym sołectwa, a organem nadrzędnym wobec sołtysa jest wójt, którego kompetencje obejmują całą gminę.
Historia Średniowiecze thumb|Artykuł statutu warckiego z 1423 roku o nieużytecznym sołtysie, rękopis w języku polskim w Kodeksie Świętoszława z Wojcieszyna z 1449 roku thumb|Sołtys przedstawiony na XVI-wiecznej rycinie Urząd sołtysa został utworzony na przełomie XII i XIII wieku, we wsiach lokowanych na prawie niemieckim. Pierwszym sołtysem zostawał zasadźca, który reprezentował interesy feudalnego pana. Pierwsze nazwy niemieckie to: scholtis, szoltyz. Sołtys w średniowiecznym systemie prawnym to także wiejski sędzia (Dorfschulze) oraz zasadźca lokujący wieś na prawie niemieckim. W ciągu czasu zmieniała się pisownia: Schultetus (1180), Sculte (1249), Schultheiß (1259), Schulcz (1300), Scolcz (1371). Sołtysem mógł być szlachcic, mieszczanin lub bogatszy kmieć.