Pomnik upamiętnia symboliczną liczbę ofiar, ponieważ dokładna nie jest znana do dzisiaj. Na mocy decyzji Biura Politycznego KC Komunistycznej Partii ZSRR funkcjonariusze NKWD dokonali skrytobójczej zbrodni katyńskiej na blisko 22 tysiącach obywateli Państwa Polskiego. Wiosną 1940 roku zostali zabici strzałem w tył głowy i zakopani w masowych dołach w co najmniej pięciu zidentyfikowanych miejscach zagłady, a wiele jest miejsc dotąd nie znalezionych. Las katyński pod Smoleńskiem został najwcześniej odkryty i stał się symbolem miejsca kaźni odnoszącym się do wszystkich ofiar. Zbrodnia ta – według oceny prawnej Głównej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, pionu śledczego Instytutu Pamięci Narodowej – jest uznawana za ludobójstwo, w sprawie którego od 30 listopada 2004 prowadzone jest śledztwo. Polska ocena prawna zbrodni jest odrzucana przez Rosję.
Jeden z pierwszych Przez wiele lat pomniki poświęcone zbrodni katyńskiej nie miały szans powstania nawet w krajach niebędących pod wpływami ZSRR. Podczas gdy w Polsce skutecznie działała „antykatyńska” cenzura, o tyle emigracja polska i historycy innych krajów starali się dotrzeć do całkowitej prawdy o sprawie katyńskiej i godnie uczcić ofiary.