Polska mały|Akt lokacyjny Goleniowa W dawnej Polsce, począwszy od XIII wieku, zakładano wsie lub miasta na prawie polskim iure polonico, połączone zwykle z wprowadzeniem niwowego układu pól i regularnej zabudowy. Później także przenoszono istniejące miejscowości z prawa polskiego na niemieckie. Akt lokacyjny wsi określał prawa i obowiązki zasadźcy i chłopów. Lokacja miast na prawie niemieckim gwarantowała zwykle w przywileju lokacyjnym prawa mieszczan, przyczyniając się m.in. do rozwoju gospodarki towarowo-pieniężnej i uniezależnienia miasta od feudałów; chłopi otrzymywali dziedziczne prawo do ziemi, wieś – autonomiczny sąd.
W zależności od charakteru i obowiązków osady nadawano jej różne prawa.
Najczęściej stosowane prawa prawo chełmińskie prawo lubeckie – pochodzące z Rzeszy prawo, na bazie którego powstało najpierw portowe miasto Lubeka prawo magdeburskie – najpowszechniejsze, zwane także prawem niemieckim, oparte było na wzorcowym modelu lokacyjnym, za jaki uważano statuty nadane miastu Magdeburg prawo polskie – prawo Polski od X wieku do 1320 r. prawo pruskie – stosowane w dominium warmińskim oraz państwie krzyżackim. prawo średzkie –