Cechy utworu Trzej bracia samarscy są przykładem młodszej dumy, której tematyka w mniejszym stopniu jest związana z wyprawami kozackimi i ich opiewaniem, w większym zaś podejmuje szersze tematy etyczne. W utworze zawarta jest wykładnia systemu wartości prezentowanego przez tego typu dzieła: jako podstawowe wartości ukazane zostają szacunek dla starszych, miłość do rodziców, uzyskiwanie ich błogosławieństwa na każde przedsięwzięcie, kultywowanie wiary prawosławnej. Złamanie zasad moralnych jest każdorazowo karane: bracia samarscy umierają nawet bez nadziei na ocalenie czy godny pogrzeb, gdy zdają sobie sprawę z tego, iż je naruszyliM. Kasjan, Na ciche wody, ss.27–28. Podobny motyw naruszenia etyki kozackiej i poniesionej z tego powodu surowej kary jest podstawą wątku fabularnego dum Aleksy Popowicz i Iwaś KonowczenkoM. Kasjan, Na ciche wody, s.27.
Trzej bracia samarscy, chociaż w odróżnieniu od starszych dum nie opiewają dzielności Kozaków, wpisują się w tradycyjną estetykę gatunku poprzez obrazy liryczne - step, śmierć Zaporożca po walce z Turkami, w samotnym krajobrazie Ukrainy.
Duma została pierwszy raz spisana na początku XX stulecia na podstawie tekstu wykonywanego przez kobziarza Mychajłę Krawczenkę. Jest znana w sześciu wariantach tekstowychM. Kasjan, Na ciche wody, s.164.
Przypisy
Bibliografia M. Kasjan, Na ciche wody. Dumy ukraińskie, Polskie Towarzystwo Ludoznawcze, Wrocław 1973 Kategoria:Dumy kozackie