Iwan Mazepa (), właśc. Jаn Mazepa-Kołodyński herbu własnego (Mazepa) (ur. w Mazepińcach, zm. w Varnițy) – hetman Wojska Zaporoskiego i Ukrainy Lewobrzeżnej (1687–1709), dyplomata. Kawaler Orderu Orła Białego.
W 1707 roku otrzymał tytuł księcia w Świętym Cesarstwie Rzymskim, co wiązało się z nadaniem herbu książęcego – Mazepa II.
Życiorys mały|upright|lewo|Maria Magdalena Mokijewska, matka Iwana Urodził się w szlacheckiej rodzinie Mazepa-Kołodyńskich (Koledyńskich) herbu Mazepa (będącego odmianą herbu Kurcz) w ich rodowej wsi Mazepińce, położonej nad rzeczką Kamjanką (dopływem Rosi) koło Białej Cerkwi w powiecie kijowskim na terenie województwa kijowskiego Rzeczypospolitej. W 1544 roku król polski Zygmunt I Stary osadził Mikołaja Mazepę Kołodyńskiego w chutorze Kamieniec nad Kamienką, a w roku w 1572 roku król Zygmunt II August w zamian za zasługi wojskowe wystawił w Warszawie przywilej nadający Michałowi (synowi Mikołaja) majątek szlachecki Mazepińce. Jeden z synów Michała, Teodor (Fedir) Mazepa, był atamanem kozackim i uczestniczył w kozackich powstaniach Kosińskiego i Nalewajki, za co został stracony w Warszawie. Drugi syn, Mikołaj pozostał w majątku i był ojcem Adama Stefana oraz dziadkiem Iwana.