W etnolekcie tadżyckim wyróżnia się cztery (sub)dialekty: północne (północny Tadżykistan, Buchara, Samarkanda, Kirgistan i region Duszanbe w dolinie Warzob). centralne (dialekty górnej Doliny Zarafszan) południowe (południe i wschód od Duszanbe, Kulob i rejon Raszt w Tadżykistanie) południowo-wschodnie (dialekty regionu Darwoz i Amu-darii w pobliżu Ruszon)
Ponadto za dialekt języka tadżyckiego/perskiego uważa się język bucharski (inaczej judeo-perski lub judeo-tadżycki).
Niekiedy do grona wariantów perskiego zalicza się też język tacki, w którym mówi się na Kaukazie.
Pismo Pierwotnie język tadżycki, podobnie jak perski, zapisywany był pismem arabskim.
W składzie ZSRR najpierw w 1923 roku uproszczono pismo arabskie, potem w 1929 roku zastąpiono je janalifem, a od roku 1940 używa się cyrylicy, z której po odzyskaniu niepodległości usunięto zbędne rosyjskie litery.
Współczesny cyrylicki alfabet tadżycki А а Б б В в Г г Ғ ғ Д д Е е Ё ё Ж ж З з И и Ӣ ӣ , Й й К к Қ қ Л л М м Н н О о П п Р р С с Т т У у Ӯ ӯ Ф ф Х х Ҳ ҳ Ч ч Ҷ ҷ Ш ш Ъ ъ Э э Ю ю Я я Po 1989 władze Tadżykistanu opracowały projekt ponownego wprowadzenia pisma arabskiego, jednak wycofano się z niego w połowie lat 90.