Kierunki badań W dziejach teorii filmu można wyróżnić z grubsza trzy główne okresy w sposobie jej uprawiania.

W pierwszych dekadach kształtowania się filmowych środków wyrazu dominowały teorie esencjalistyczne (od 1895 do ok. 1950). Były one dość rozległe pod względem przyjmowanych stanowisk i metod, lecz łączyło je dążenie do uzyskania odpowiedzi na pytanie o istotę (esencję w rozumieniu arystotelesowskim) kina, jego funkcję oraz na jego związki ze sztuką. Reprezentantami tego okresu są pionierzy i klasycy myśli filmowej: Bolesław Matuszewski, Václav Tille, Riciotto Canudo, Karol Irzykowski, Hugo Münsterberg, Béla Balázs, Wsiewołod Pudowkin, Rudolf Arnheim, André Bazin.

Kolejnym etapem rozwoju teorii filmu był okres teorii systemowych, nazywanych też wielkimi teoriami, dążących do ustalenia pewnego rygoru metodologicznego. Miały one swoje źródło w rozważaniach filmologów francuskich lat 50. i 60., za których sprawą do teorii filmu przeniknęła zasada posługiwania się zdobyczami różnych dziedzin nauki w celu wyjaśnienia zjawisk związanych z filmem.