Czarna Gwardia (ros. Чёрная гвардия, ukr. Чорна гвардія) – uzbrojone grupy robotników i chłopów utworzone przez anarchistówStąd też nazwa – czerń jest symbolem anarchizmu. po rewolucji lutowej. Początkowo sformowane latem 1917 na Ukrainie przez Mariję Nikiforową i rozszerzone w styczniu 1918 na Moskwę, gdzie działały przy Fabrycznych i Zakładowych Komitetach oraz komórkach Moskiewskiej Federacji Grup Anarchistycznych.
Historia
Powstanie Rosyjscy anarchiści sprzeciwili się utworzeniu regularnej Armii Czerwonej z wezwaniem „Do broni!” oraz powszechnej organizacji komitetów rebeliantów w celu całkowitego uzbrojenia ludności. Anarchistyczna prasa Piotrogrodu, Moskwy i innych dużych ośrodków prowadziła masową agitację w celu stworzenia wolnych oddziałów bojowych „Czarnej Gwardii”. Jak napisał gazeta „Buriewiestnik”, organ Federacji Piotrogrodzkiej:
Marija Nikiforowa, znana pod pseudonimem Marusia, była ukraińską rewolucjonistką anarchistyczną i założycielką pierwszej komórki Czarnej Gwardii w Aleksandrowsku na Ukrainie. Celem zawiązania jednostki była próba wymuszenia reformy rolnej i redystrybucji bogactwa. Nikiforowa skierowała jednostkę Czarnej Gwardii do terroryzowania samorządu Aleksandrowska w celu osiągnięcia zmian politycznych. Później podobne komórki Nestor Machno założył w innych częściach Ukrainy.