Treść Idzi Blas, urodzony w rodzinie plebejskiej, zostaje wysłany przez wuja i rodziców na naukę do Salamanki. Po drodze zostaje kilkakrotnie okradziony, zmuszony do wstąpienia do bandy rozbójników, zyskuje wsparcie kobiety, którą uratował przed nimi, wreszcie postanawia zrezygnować z kariery uniwersyteckiej i zarabiać na życie jako służący. Zatrudniają go osoby przedstawiające wszystkie stany: kanonik, lekarz, aktorka, młodzi arystokraci i arystokratki, arcybiskup. Kilkakrotnie Idzi Blas rezygnuje ze służby i przez krótki czas prowadzi życie złodzieja. W toku kolejnych przygód, zyskiwania nowych znajomości i podejmowania pracy u wpływowych osób zostaje powiernikiem ministra, księcia de Lerma i sam staje się wpływową osobistością na dworze Filipa III. Popada jednak w niełaskę; wypuszczony z więzienia, postanawia zrezygnować z życia światowego i osiąść razem z wiernym służącym na folwarku podarowanym mu przez szlachcica, u którego niegdyś pracował. Żeni się z córką jednego ze swoich dzierżawców, Antonią, która jednak szybko umiera. Po śmierci króla decyduje się w związku z tym na powrót na dwór, gdzie odzyskuje pozycję dzięki protekcji księcia Olivaresa.