Obozy NKWD w czasie „Operacji polskiej” (1933–1938) Po zakończeniu w 1924 r. repatriacji, na podstawie Traktatu ryskiego (1921 r.), w ZSRR pozostało ok. 1,1–1,2 mln Polaków. Większość (ok. 900–950 tys.) mieszkała na Ukrainie i Białorusi, gdzie przeważali chłopi (ok. 80%), osiedleni w XVII–XVIII w., oraz najczęściej na terenach przed I rozbiorem Polski i w pobliżu granicy polsko-sowieckiej. Istniały też polskie skupiska w dużych miastach, takich jak Kijów, czy Mińsk, Leningrad i Moskwa. W samej Rosji, na Zakaukaziu i Syberii było łącznie ok. 200 tys. Polaków. 11 sierpnia 1937 r. Jeżow podpisał rozkaz operacyjny nr 00485, który zapewniał, m.in. „całkowitą likwidację (...) podstawowych zasobów ludzkich polskiego wywiadu w ZSRR”. „Polska operacja”, określana „na 3 miesiące”, była parokrotnie przedłużana i zakończyła się decyzją NKWD i Rady Komisarzy Ludowych z 15 listopada 1938 r. Przez parę miesięcy trwało też „czyszczenie” wśród tych enkawudzistów, którzy brali udział w operacji.