Kcynia () – miasto w Polsce w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie nakielskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Kcynia.
Kcynia leży w odległości 40 km na południowy zachód od Bydgoszczy i 80 km na północny wschód od Poznania, w północnej części Pojezierza Gnieźnieńskiego. Miasto położone jest na szczycie wzgórza morenowego będącego jednym z najwyższych w Wielkopolsce (136 m n.p.m.), znajdując się około 30 m ponad okolicą, widoczne jest z dość dużej odległości. Według danych GUS z 1 stycznia 2025 r. Kcynia liczyła 4206 mieszkańców.
Miasto królewskie lokowane w 1262 roku, należące do starostwa kcyńskiego, pod koniec XVI wieku leżało w powiecie kcyńskim województwa kaliskiego. W latach 1975–1998 w województwie bydgoskim.
Nazwa thumb|left|Panorama Kcyni thumb|Fresk z kcyńskiej Kalwarii Pochodzenie nazwy Kcynia nie zostało w pełni wyjaśnione. Stanisław Rospond w wydanym w 1984 Słowniku Etymologicznym Miast i Gmin PRL wskazał, że jest to unikatowa nazwa o zagadkowej podstawie – Kc oraz z archaicznym przyrostkiem -ynia (jak Gdynia, Lutynia). Jego zdaniem podstawa Kc może być związana ze staropolskim wyrazem kca oznaczającym to samo co kuca, czyli szopa z desek. W tym wypadku powstanie nazwy łączyłoby się z istnieniem grodu drewnianego, względnie osady zbudowanej z drewna.