Starosta bydgoski sprawował w imieniu króla nadzór nad miastem i powierzonym terenem. Miał on obowiązek stać oni na straży interesów panującego. Bronił również interesów gospodarczych swoich poddanych, udzielał pomocy w eksporcie towarów (zwłaszcza drogą wodną do Gdańska). Obok urzędu starosty funkcjonował sąd grodzki. Nie zachowały się księgi grodzkie bydgoskie, ale odnotowano ślady działalności bydgoskiego sądu oraz wzmianki o urzędnikach sądowych.
Obszar starostwa bydgoskiego został ukształtowany w II połowie XIV wieku przez Kazimierza Wielkiego, a następnie w okresie, gdy terytorium bydgoskie stanowiło lenno Królestwa Polskiego: Kazimierza Słupskiego (1370-1377), Władysława Opolczyka (1380-1392). Okres panowania książąt lenników przyczynił się również do rozbudowy bydgoskich urzędów ziemskich.
Wyodrębnione ostatecznie na przełomie XIV i XV wieku bydgoskie starostwo grodowe obejmowało obszar podobny do dzisiejszego powiatu bydgoskiego: od Koronowa po Solec Kujawski, Barcin i Łabiszyn. W skład starostwa wchodziły trzy miasta królewskie: Bydgoszcz, Fordon i Solec oraz jedno kościelne – Koronowo. Miasta szlacheckie: Łabiszyn i Barcin znajdowały się na granicy starostwa bydgoskiego oraz kcyńskiego i gnieźnieńskiego.