Zdecydowaną większość wszystkich finałów MP juniorów rozegrano systemem szwajcarskim w grupach kilkudziesięcioosobowych, co umożliwia liczny udział młodzieży, a co w prostej linii przekłada się na większe rozpropagowanie szachów (system kołowy wykorzystywany był prawie wyłącznie w turniejach do 20 lat). Zawodnicy kwalifikują się do finałów na podstawie wyników mistrzostw województw i makroregionów, rezultatów uzyskanych w poprzednich mistrzostwach oraz nominacji komisji sportowej Polskiego Związku Szachowego. Wśród zdobywców medali mistrzostw Polski juniorów znajdują się wszyscy najwybitniejsi polscy szachiści, a sukcesy odniesione w turniejach tego cyklu często były pierwszymi w wielu bogatych w osiągnięcia karierach arcymistrzów i arcymistrzyń.
Mistrzostwa Polski juniorów w poszczególnych kategoriach wiekowych mistrzostwa Polski przedszkolaków w szachach (obecnie do lat 6) mistrzostwa Polski juniorów do lat 8 w szachach mistrzostwa Polski juniorów do lat 10 w szachach mistrzostwa Polski juniorów do lat 12 w szachach mistrzostwa Polski juniorów do lat 14 w szachach mistrzostwa Polski juniorów do lat 16 w szachach (oraz do lat 15) mistrzostwa Polski juniorów do lat 18 w szachach (oraz do lat 17) mistrzostwa