Carstwo Serbów i Romajów przestało istnieć ze śmiercią syna Stefana Duszana w 1371 roku, choć pod koniec swego krótkiego istnienia miało dwóch carów w dwóch różnych częściach coraz bardziej rozpadającego się państwa: syna Stefana Duszana, Stefana V Urosza (1355-1371) oraz jego brata Symeona Siniszę (1359-1370).
W 1557 roku historyk niemiecki Heronymus Wolf wprowadził po raz pierwszy termin Cesarstwo Bizantyńskie dla odróżnienia dziejów starożytnego Rzymu od historii cesarstwa średniowiecznych Greków. Termin upowszechnił się w XIX wieku i całkowicie wyparł stosowane jeszcze przez Gibbona określenie cesarstwo rzymskie.
Romajowie – Grecy Wielonarodowy i wielowyznaniowy skład ludności wczesnego Cesarstwa Bizantyńskiego uległ w VII wieku znacznemu uproszczeniu. Wskutek postępów armii arabskich Bizancjum utraciło swoje posiadłości afrykańskie i lewantyńskie, zamieszkane przez ludność egipską, syryjską, Berberów i Wandalów. Pod panowaniem arabskim znalazły się też odszczepieńcze kościoły koptyjski i syryjski. Jednocześnie znaczne grupy ludności zwłaszcza spośród mnichów, urzędników i wojskowych uchodziły przed inwazją arabską do Azji Mniejszej i południowej Italii, wzmacniając tym samym element grecki i ortodoksyjny w nowych granicach Bizancjum.