Szczepem kieruje i odpowiada za jego pracę komenda szczepu, na której czele stoi komendant szczepu – pełnoletni instruktor wybrany przez drużynowych. Jest on mianowany na funkcję przez właściwego komendanta hufca. Komendant szczepu musi być przeszkolony do pełnionej funkcji. Zalecane jest, by miał minimum stopień podharcmistrza. W szczepie mogą być inni funkcyjni, których mianuje i odwołuje rozkazem komendant szczepu. Nie dotyczy to drużynowych i szefów klubów specjalnościowych, których mianuje i odwołuje komendant hufca. Nadzór i kontrolę nad działalnością szczepu sprawuje komenda hufca oraz – w zakresie działalności szczepu pod względem legalności, rzetelności, gospodarności i celowości – komisja rewizyjna hufca.
Szczegółowe zasady działania szczepu reguluje konstytucja szczepu, uchwalona przez szefów jednostek wchodzących w jego skład, a zatwierdzona przez komendanta hufca.
Jako szczep może działać również harcerski klub specjalnościowy, skupiając gromady, drużyny i kręgi z danego terenu, posiadające miano drużyny specjalnościowej, tej samej specjalności.