thumb|190px|Ataman Krasnoszczekow (XVIII w.) Ataman, ukr. отаман (wataman, vataman, otaman) – kozacki przywódca pełniący funkcje polityczne i wojskowe; także dowódca wojskowy oddzielnego pododdziału, mający władzę wojskową lub administracyjno-wojskową, względnie przywódca niezależnego od jakiejkolwiek władzy oddziału, niejednokrotnie o charakterze rozbójniczym.
Historia Na Siczy, w początkowym okresie jej istnienia, władzą najwyższą było „koło”, czyli zgromadzenie wszystkich Kozaków obecnych na miejscu. Eryk Lassota von Steblau (1550–1616), poseł cesarza Rudolfa II Habsburga, który spędził na Bazawłuku kilka tygodni latem 1594 roku, musiał odczytać listy cesarskie w kole, którym zarządzał wówczas ataman nazwiskiem Bohdan Mikoszyński. W okresie późniejszym – tj. w XVII wieku – rolę koła zajęła znacznie mniej demokratyczna rada kozacka. Miejscem jej obrad początkowo była Sicz, później zaś Perejasław lub Biała Cerkiew.