In quo genere nobilitatis, eos quoque nobiles appellandos censemus, qui licet matre populari, patre tamen nobili sunt procreati (Za szlachtę także ci poczytani być mają, którzy tylko z ojca szlachcica, a z matki stanu prostego się rodzą. Volumina Legum t. 1, s. 138, f. 303). Kozacy uważali siebie za równych szlachcie, „Z tym najprzedniejszym w Rzpltey stanem porównani” – przywileje elity kozackiej (rejestrowych) w pierwszej ćwierci XVII wieku, w: Vade Nobiscum VI s. 143–149. – bądź też jego dziad był banitą pozbawionym szlachectwaWiadomość jakoby ojciec Bohdana Chmielnickiego był polskim szlachcicem skazanym na banicję i ogłoszonym infamisem przekazał m.in. Samuel Grądzki (J. Kaczmarczyk, s. 12n). Byłoby to wyjaśnieniem, dlaczego Chmielnicki w 1638 został setnikiem – zamiast pułkownikiem – Kozaków, bowiem Ordynacja Wojska Zaporoskiego (Volumina Legum t. 3 s. 440) stopień pułkownika zastrzegała dla szlachty, setnicy zaś mieli być z Kozaków samych, dobrze nam y Rzpltey zasłużonych ludzi rycerskich obierani.. Z jednej strony dowodem „niskiego pochodzenia” Bohdana Chmielnickiego mogłaby być Konstytucja Sejmu Ekstraordynaryjnego z 1659, gdzie w punkcie 11.