mały|Zasięg działalności opriczniny Opricznina, opryczninaWielki słownik ortograficzny PWN pod redakcją Edwarda Polańskiego 2016, na stronie 812 podaje oba warianty hasła. () – określenie okresu w historii Rosji (1565–1572) i polityki stosowanej w tym czasie przez cara Iwana IV Groźnego. Słowo pochodzi od słowa rosyjskiego opricz – oprócz, osobno. Głównym celem opriczniny było zdławienie wszelkiej opozycji wewnętrznej i umocnienie władzy carskiej. Polegała ona na wydzieleniu znacznej części państwa moskiewskiego spod władzy bojarów (pozostała im reszta zwana ziemszczyną) i poddaniu jej bezpośredniej władzy cara oraz terrorowi jego gwardzistów zwanych opricznikami.
Historia thumb|280px|Iwan Groźny (klęczy z nożem) drwi z przywódcy bojarów Iwana Fiodorowa posadzonego na tronie w carskim przebraniu. Za chwilę Iwan zadźga nożem Fiodorowa. Obraz Mikołaja Newrewa |alt=Oprczynicy. Obraz Mikołaja Newrewa. Obraz przedstawia cara Iwana Groźnego (klęczy w centrum, z nożem w prawej dłoni) w otoczeniu opryczników.