Tematykę walk niepodległościowych zdominował wówczas okres napoleoński – dlatego, że nie był objęty generalnym zakazem cenzury carskiej; Żeromski operuje takimi nazwami jak Kobyłka czy Kozienice, nie wspomina natomiast, bo wspomnieć nie może, o Racławicach czy Maciejowicach. Już proza pozytywistyczna najczęściej zaznaczała idee patriotyczne przez aluzje do tradycji okresu napoleońskiego.
W czasie II wojny światowej, tuż przed wybuchem powstania warszawskiego, rękopis powieści został umieszczony w piwnicy domu na Starym Mieście w Warszawie. W 1984 córka Stefana Żeromskiego, Monika, sprzedała rękopis Bibliotece Narodowej. Od 2024 rękopis prezentowany jest na wystawie stałej w Pałacu Rzeczypospolitej.
Powieść – panorama Koncepcja Popiołów przypomina strukturę powieści Wojna i pokój (1869) Lwa Tołstoja. W obu książkach mamy do czynienia z powieścią-panoramą, która rezygnuje z tempa i zawikłania akcji na rzecz epickiej wszechstronności w obrazowaniu życia narodu, równolegle prowadzi kilka wątków fabularnych, opowiadających dzieje postaci fikcyjnych.