Budowa morfologiczna terenu puszczy (Wisła, taras zalewowy, taras akumulacyjny z naprzemiennie występującymi obszarami wydmowymi i bagiennymi – byłymi kępami i łachami oraz nurtami pra-Wisły, taras wysoki-erozyjny) determinowała czas, miejsce i formy osiedlania się na tym terenie ludzi. Zróżnicowane postaci osadnictwa powiązane były z rolniczym zagospodarowaniem terenów dookoła puszczy, eksploatacją zasobów jej wnętrza oraz uproduktywnianiem obszarów okresowo zalewanych przez Wisłę. Następstwem tego było występowanie na tak stosunkowo niewielkim terenie kilku różnorodnych typów osadnictwa, co jest swoistym ewenementem.
Rozmieszczenie układów urbanistycznych i duża różnorodność fizjonomii zabudowy wsi wykazuje ścisłą zależność od warunków środowiska naturalnego i topografii terenu. Osadnictwo związane z rolniczym zagospodarowaniem żyznych terenów obrzeży puszczy charakteryzowało się zabudową w postaci: „Ulicówki”, zwartego układu działek po obu stronach drogi. Występuje on głównie na tarasie erozyjnym, a także na piaskach naniesionych przez wylewy rzeczne pod jego skarpą. Przykładem mogą być wsie Kampinos, Wiejca, Wólka. „Rzędówki zwartej”, zwartego układu działek po jednej stronie drogi. Występuje on zazwyczaj przy krawędzi tarasu erozyjnego lub na piaskach naniesionych przez wylewy rzeczne na tarasie zalewowym.