Jako pierwszy operacyjny odwrót przeprowadzony przez Niemców podczas operacji Barbarossa i pierwsze odzyskanie własnego terytorium przez Armię Czerwoną, bitwa została wykorzystana przez radziecką propagandę i posłużyła do podwyższenia morale ludności ZSRR, choć również Niemcy próbowali przedstawić to starcie jako swój sukces.

Tło sytuacyjne Miasto Jelnia leży 82 km na południowy wschód od Smoleńska, w pobliżu wzgórz uznanych za strategicznie ważne przez generała Heinza Guderiana, dowódcę 2 Grupy Pancernej, jako baza dla dalszych operacji ofensywnych w kierunku Moskwy. 2 Grupa Pancerna zajęła wzgórza 19 lipca 1941 r., ale zabrakło jej paliwa i prawie skończyła się amunicja. Przedłużone flanki przyczółka były często kontratakowane przez Armię Czerwoną, podczas gdy Grupa Armii „Środek” wstrzymała wszystkie operacje pod koniec lipca w celu odpoczynku wojsk i dokonania niezbędnych napraw sprzętu.

1 sierpnia Stawka zezwoliła na utworzenie Frontu Rezerwowego pod dowództwem marszałka Georgija Żukowa, z kilkoma nowymi armiami pod jego dowództwem. Te formacje były na ogół źle wyszkolone i miały niewiele czołgów oraz artylerii.