Został stworzony z części znoszonego województwa wrocławskiegoRozporządzenie Rady Ministrów z dnia 15 października 1996 r. w sprawie określenia miast oraz gmin wchodzących w skład województw ().Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 1998 r. w sprawie utworzenia powiatów ().. Terytorium powiatu zostało określone w kształcie zbliżonym do tego, jaki posiadał on przed swoją likwidacją w 1975 roku; jedynie należąca do niego wówczas gmina Czernica została włączona w skład powiatu wrocławskiego.
Z powiatem oławskim graniczą jednostki: powiat oleśnicki od północy, powiat namysłowski w województwie opolskim od wschodu, powiat brzeski w województwie opolskim od południowego wschodu, powiat strzeliński od południa, powiat wrocławski od północnego zachodu.
W skład powiatu wchodzą 4 gminy: 1 miejska, 1 miejsko-wiejska oraz 2 wiejskie. Na jego terenie położone są dwa miasta: Jelcz-Laskowice oraz OławaRozporządzenie Rady Ministrów z dnia 15 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad prowadzenia, stosowania i udostępniania krajowego rejestru urzędowego podziału terytorialnego kraju oraz związanych z tym obowiązków organów administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego ()..