Protekcjonizm – polityka gospodarcza polegająca na ochronie produkcji i handlu krajowego przed konkurencją zagraniczną, głównie za pomocą ceł, kontyngentów importowych, subsydiów i barier pozacelnych. Stanowi przeciwieństwo polityki wolnego handlu.
Geneza Merkantylizm thumb|Jean-Baptiste Colbert, minister finansów Ludwika XIV, czołowy przedstawiciel merkantylizmu (portret Claude’a Lefèbvre’a, ok. 1666) Protekcjonizm jako świadoma polityka gospodarcza kształtował się w ramach merkantylizmu w XVI-XVIII wieku. Merkantyliści, m.in. Jean-Baptiste Colbert, postulowali ograniczanie importu i wspieranie eksportu w celu gromadzenia rezerw kruszcu i wzmacniania potęgi państwa. Anglia od 1651 roku stosowała akty Nawigacyjne, zastrzegając handel kolonialny dla floty angielskiej.
Krytyka liberalna Adam Smith w Bogactwo narodów (1776) skrytykował protekcjonizm jako politykę korzystną dla poszczególnych producentów kosztem konsumentów i całej gospodarki.