thumb|250px|Ikona przedstawiająca uczestników I Soboru Nicejskiego, w środku Konstantyn I Wielki Cezaropapizm – tendencja nazywana też cezaryzmem, prowadząca do zwierzchności państwa nad Kościołem i decydowaniu o całokształcie życia religijnego, w tym także w materii teologicznej. Przeciwstawia się systemowi teokracji. Cechy cezaropapizmu występowały w gallikanizmie, febronianizmie i józefinizmieZygmunt Poniatowski, Mały słownik religioznawczy, Wydawnictwo Wiedza Powszechna Warszawa 1969, s. 71..
W ciągu wieków następowały różne modele cezaropapizmu, m.in.: Cesarstwo Bizantyńskie, w którym cesarze byli stawiani na równi z apostołami Święte Cesarstwo Rzymskie kościoły narodowe, np. w Wielkiej Brytanii Imperium Rosyjskie Francja rewolucyjna i bonapartystyczna.
Cezaropapizm w Rzymie i Bizancjum Religia w Cesarstwie Rzymskim była narzędziem politycznym, służącym do utrzymania jedności państwa (kult cesarza wspólny dla wszystkich ludów Imperium). Toteż, gdy za sprawą dekretu cesarza Teodozjusza Wielkiego w 380 roku chrześcijaństwo stało się religią oficjalnąA. Mezglewski – Prawo Wyznaniowe – C. H. Beck str. 14., to ono zaczęło pełnić podobną rolę w państwie.