Instytut świecki (1947-1982) Na podstawie Decretum laudis Primum Institutum z 24 lutego 1947, Opus Dei otrzymało w sposób tymczasowy aprobatę ze strony Stolicy Świętej jako instytut świecki prawa papieskiego. Opus Dei zostało więc pierwszym w historii instytutem świeckim. 16 czerwca 1950 Opus Dei uzyskało ostateczną aprobatę jako instytut. Do instytutu należeli świeccy, księża wyświęceni będąc już w Opus Dei oraz księża diecezjalni, którzy pozostawali pod zwierzchnictwem swoich biskupów diecezjalnych.
Prałatura personalna (od 1982) W 1982 Opus Dei zostało erygowane konstytucją apostolską Ut sit przez Jana Pawła II jako pierwsza prałatura personalna Kościoła katolickiego. Jako prałatura personalna, Opus Dei składa się z księży i diakonów, którzy podlegają kanonicznie prałatowi Opus Dei. Świeccy mogą poświęcić się dziełom apostolskim prałatury personalnej w ramach „organicznej współpracy”, jednak nie są członkami Prałatury i nie podlegają jej jurysdykcji. Sposób „organicznej współpracy” a także główne obowiązki i prawa z nią złączone, winny być odpowiednio określone w zatwierdzonych lub wydanych przez Stolicę Apostolską statutach, które w postaci zgodnej z obowiązującym prawem kanonicznym nie zostały dotychczas zatwierdzone przez Watykan.