W postępowaniu przed sądem dla udowodnienia początku ważne znaczenia miała bliższość do dowodu, zwłaszcza gdy jedynym środkiem dowodowym była czasem przysięga, gdyż spory wynikłe „z początku” dość często odbywały się bez świadków. Fragment roty przysięgi współprzysiężnika pozwanego Mirosława, udowadniającego, że działał w wyniku danego mu „początku”, podczas procesu w 1401 roku: co Mirosław uczynił, to uczynił Maciejowym początkiem i bieżał za jego dom i wzdawał mu złe słowa.
Poważne zmiany w zakresie uznawania początku zaszły w drugiej połowie XV wieku. W 1472 roku na Mazowszu zniesiono w ogóle początek w razie zabójstwa szlachcica, pozostawiając go przy zranieniu szlachcica oraz zabójstwie chłopa. W tym ostatnim przypadku główszczyznę lub nawiązkę otrzymywał tylko pan poddanego chłopa, w przypadającej mu części. W Królestwie konstytucja z 1494 roku ograniczyła „początek” tylko do wypadków mężobójstwa dokonanego w wyniku gwałtownego „początku” na publicznej drodze lub zagrażającego majątkowi, życiu albo czci bliskich. Nadal uznawany był „początek” w przypadku zranienia.
Bibliografia Juliusz Bardach, Historia państwa i prawa Polski. Tom I do połowy XV wieku, PWN, Warszawa 1964 Zdzisław Kaczmarczyk, Bogusław Leśnodorski, Historia państwa i prawa Polski od połowy XV w. do r. 1795, PWN, Warszawa 1957
Kategoria:Prawo karne Polski przedrozbiorowej