thumb|V symfonia Beethovena Symfonia – cykliczna forma muzyczna przeznaczona zasadniczo na orkiestrę, zwykle zbudowana z kilku części i oparta na zasadach cyklu sonatowego. W klasycznym modelu symfonia przyjęła najczęściej układ czteroczęściowy: część pierwszą szybką, zwykle utrzymaną w formie sonatowej, część drugą wolną, część trzecią taneczną – menuet, a później scherzo – oraz szybki finał, często w formie ronda.
Gatunek wykształcił się z włoskiej sinfonii operowej, czyli uwertury, która w XVIII wieku stopniowo usamodzielniła się jako koncertowy utwór orkiestrowy. Do ukształtowania symfonii klasycznej przyczyniły się zwłaszcza szkoła neapolitańska, szkoła mannheimska i klasycy wiedeńscy. W twórczości Haydna, Mozarta i Beethovena symfonia stała się jedną z najważniejszych form muzyki orkiestrowej.
Oprócz symfonii klasycznej rozwinęły się także jej odmiany, m.in. symfonia programowa, związana z pozamuzycznym programem literackim lub ideowym, symfonia wokalno-instrumentalna, wykorzystująca głosy solowe lub chór, oraz symfonia koncertująca, łącząca cechy symfonii i koncertu z udziałem partii solowych.