thumb|Artystyczne przedstawienie gwiazdozbioru z 1825 Jednorożec (łac. Monoceros, dop. Monocerotis, skrót Mon) – 35. co do wielkości, słabo widoczna konstelacja nieba południowego. Znajduje się bardzo blisko równika niebieskiego i dzięki temu może być obserwowana na szerokości geograficznej Polski w miesiącach zimowych. Ten stosunkowo nowy gwiazdozbiór, wprowadzony na niebo dopiero w XVII stuleciu, składa się ze słabych gwiazd. Liczba gwiazd dostrzegalnych nieuzbrojonym okiem wynosi około 80. Znajdziemy go w Drodze Mlecznej między Syriuszem a Procjonem. Znajduje się w nim kilka otwartych gromad gwiazd. Takie nieregularne skupienia nazywamy także gromadami galaktycznymi, ponieważ występują w pasie Drogi Mlecznej. Liczą one od kilkudziesięciu do tysiąca gwiazd, a ich wiek wynosi najczęściej kilka milionów lat.
Geneza Gwiazdozbiór zajmuje całkiem spory obszar nieba, ale ponieważ ani jedna ze starożytnych kultur nie łączyła z nim żadnej figury, więc nie ma związanej z nim opowieści mitologicznej. Legendarny rumak z długim skręconym rogiem pojawiał się wielokrotnie w różnych kulturach i tradycjach jako symbol siły, oczyszczenia, niewinności i zdrowia.