Opis Polonia w symboliczny sposób ukazuje cierpienie narodu polskiego w wyniku powstania styczniowego. Jego data rozpoczęcia – rok 1863 – jest wyraźnie zaznaczona na środku obrazu. Sama kompozycja jest statyczna za sprawą symetrycznego rozkładu postaci i ich nieznacznej gestykulacji.
Polska to zakuwana w kajdany młoda kobieta ubrana w czarną suknię, a odrywana od niej kobieta w bieli, w zależności od interpretacji, to Ruś lub Białoruś. Leżące w kałuży krwi, u stóp carskich oficerów, zwłoki częściowo obnażonej kobiety to Litwa. W literaturze przyjęła się również identyfikacja dwóch postaci historycznych znajdujących się w grupie żołnierzy. Oficer stojący nad zakatowaną Litwą to Michaił Murawjow, zwany Wieszatielem, który stłumił powstanie na Litwie, a towarzyszący mu generał Fiodor Berg ukrócił powstanie w Królestwie Polskim. Podczas powstania styczniowego, popularne hasła polskich patriotów nawoływały trzy narody – Polskę, Ruś, Litwę – do wspólnej walki z carem. Na ścianie za Polonią widoczny jest manifest proklamujący wybuch powstania w styczniu 1863, zaś nad nim wisi herb Imperium Rosyjskiego z małym herbem Królestwa Polskiego umieszczonym na piersi imperialnego orła. Po prawej stronie widoczna jest grupa ludzi w obdartych ubraniach, która znajduje się pod nadzorem uzbrojonych żołnierzy.