Jedynymi księgami, jakie miał do dyspozycji w więzieniu, były Biblia oraz Księga męczenników Johna Foxe’a.
Książka składa się z dwóch części – z których pierwsza opisuje pielgrzymkę Chrześcijanina, zaś druga pielgrzymkę jego żony, Chrześcijanki wraz z dziećmi i służącą imieniem Miłosierna. Pierwotny tekst angielski jest narracją ciągłą, bez podziału na rozdziały i bez wyjaśnień.
Pierwsze wydanie z roku 1678 obejmowało jedynie część pierwszą, w rok później ukazało się wydanie drugie, rozszerzone, zawierające dodatkowe wyjaśnienia autora. Część druga została wydana po raz pierwszy w roku 1684. Do śmierci autora ukazało się jedenaście wydań części pierwszej.
Treść dzieła Część pierwsza Narrator przechodzi przez pustynię tego świata i wchodzi do pieczary (aluzja do uwięzienia autora), gdzie zapada w sen. We śnie widzi głównego bohatera imieniem Bezłaski, mieszkańca Miasta Zagłady. Bezłaski zaczyna czytać księgę (Biblię) i pod wpływem tej lektury budzi się w nim świadomość jego grzechu i przyszłej zagłady miasta (tego świata). Postanawia uciec przed przyszłym sądem (uciekaj przed przyszłym gniewem Mt 3:7), jednak nie wie dokąd. Spotyka Ewangelistę, który kieruje go do Ciasnej Bramy, do której drogę wskazywać ma jasne światło (ewangelia, która jest pochodnią świecącą w ciemnym miejscu 2 P 1:19).