Monarcha thumb|Gwardia króla przed Pałacem Królewskim w Sztokholmie Król jest głową państwa, ale ma niewielkie uprawnienia. Przez wieki systematycznie tracił je na rzecz innych organów państwowych: parlamentu, rządu i innych urzędów centralnych. Formalnie jednak nadal jest podmiotem władzy wykonawczej. Najnowsza odsłona konstytucji tak ogranicza jego prerogatywy, że są one nawet mniejsze od uprawnień króla brytyjskiego. Do kompetencji szwedzkiego króla zalicza się zatem: reprezentowanie Szwecji wobec innych głów państw i dyplomatów, uroczyste otwieranie sesji Riksdagu, wręczanie Nagrody Nobla, udzielanie rady, zachęcanie i ostrzeganie parlamentu i rządu, w 2000 roku po rozdziale państwa od kościoła, król utracił tytuł głowy kościoła szwedzkiego.
Monarcha ma również prawo do informowania go przez premiera o stanie państwa i najważniejszych pracach rządu. Król utracił funkcję zwierzchnika sił zbrojnych. Nie ma prawa również do wyznaczania premiera i zatwierdzania nominacji ministrów.