Do oficjalnego użytku nazwa Rzeczpospolita weszła wraz z utworzeniem w efekcie unii lubelskiej z 1569 federacyjnej Rzeczypospolitej Obojga NarodówArtykuł 1 Unii z 1569 zawiera zwrot „Rzeczypospolity obojego narodu”, w dalszych artykułach są podobne (4 „A temu obojemu narodowi”, 6 „zjednoczenia obojga narodow” itd.). Artykuły henrykowskie używają zwrotów takich jak: 1. „Rady Koronne, Rycerstwo y Stany wszelakie Korony Polskiey, y Litewskiego narodu”, 5. „Granice Koronne oboyga narodu” 7. „Seym Walny Koronny we dwie lecie nadaley ma bydź składan, a gdzieby tego była pilna a gwałtowna potrzeba Rzeczypospolitey tedy za radą Panow Rad oboyga Państwa” 9. „Urzędy Koronne oboyga narodu”.Pacta conventa zawierały różne warianty. Np. Michała Korybuta z 1669 (Volumina Legum t. 5 s. 13 punkt 61), „Rzeplitej oboyga narodow Polskiego y Litewskiego”, Augusta II z 1697 (t.6 s. 11) „Rzeczypospolitey Korony Polskiej y W. X. Lit.”, Stanisława Augusta z 1764 „Rzeczypospolitey oboyga narodow Polskiego y Litewskiego” (Articuli pactorum Conventorum). Przy ratyfikacji traktatu Grzymułtowskiego w 1710 nazwę państwa określono jako „cała Rzeplita obojga narodów Korony Polskiej i WXL” (VL, t. 6, s. 76). P. też Vetera monumenta Poloniae et Lithuaniae gentiumque (Starodawne pomniki Polski i Litwy obojga narodów).. Nazwa Rzeczpospolita Obojga Narodów (łac.